Handelen in het recht op de uitstoot van CO², om luchtvervuiling te verminderen. Het klinkt misschien een beetje vreemd, maar het gebeurt wereldwijd op grote schaal. Emissiehandel is in het leven geroepen om het milieu te verbeteren. toch zitten er, ondanks de goede bedoelingen, een hoop haken en ogen aan deze business.

Emissiehandel is een marktinstrument om emissie, ofwel luchtvervuiling, op de lange termijn te verminderen. Het gaat uit van het principe dat bedrijven emissierechten mogen verhandelen. Een emissierecht is gelijk aan het recht om een ton CO² te mogen uitstoten. Emissiehandel maakt gebruik van een emissieplafond, dit houdt in dat er per jaar maar een totaal aantal ton CO² mag worden uitgestoten. Het plafond wordt om de zoveel tijd naar beneden bijgesteld, de zogenaamde emission cap. De Europese emissiehandel heeft een aparte benaming, namelijk EU ETS ofwel European Emission Trading System. Het fenomeen daarentegen wordt wereldwijd toegepast.

Het ontstaan
Het concept van emissiehandel is voortgekomen uit het Kyotoprotocol. In dit protocol van het Klimaatverdrag is vastgesteld dat industrielanden de uitstoot van hun broeikasgassen van 2005 tot en met 2030 moeten verlagen ten opzichte van de uitstoot in 1990. Hoeveel procent er verminderd moet worden, verschilt per land. Dit wordt namelijk bepaald door de economische kracht van
het land en het aantal ton CO² wat het jaarlijks uitstoot. Zo moet bijvoorbeeld Luxemburg zijn uitstoot met 28% verminderen, terwijl Portugal zijn emissie met 27% mag laten stijgen. Nederland moet zijn emissie-uitstoot met 6% verlagen. Om de verlaging te realiseren zijn er verschillende maatregelen in het leven geroepen. Een van deze maatregelen is emissiehandel.

Een beloning
Ieder EU-land mag per jaar een bepaald aantal ton aan CO² uitstoten. Binnen die landen mogen de tonnen CO² weer verdeeld worden over bedrijven. Zo mag bijvoorbeeld bedrijf A, 20.000 ton en bedrijf B 30.000 ton CO² uitstoten. Bedrijf A stoot meer uit dan is toegestaan en bedrijf B stoot, vanwege de implementatie van zonnepanelen, slechts de helft van de toegestane hoeveelheid uit. Bedrijf B kan dan aan bedrijf A de overige emissierechten verkopen. Op deze manier kost vervuiling geld en worden duurzame bedrijven beloond. Bedrijven mogen daarnaast zelf beslissen of ze verduurzamen of emissierechten bijkopen.

Goede regulatie
Nederlandse deelnemers aan emissiehandel zijn doorgaans grote, energie-intensieve bedrijven zoals Shell, Tata Steel en Unilever. Voor onder andere deze bedrijven kent de handel in emissierechten een aantal voordelen. Zo biedt het emissieplafond zekerheid dat er niet meer CO² wordt uitgestoten dan de bedoeling is. Ook grote multinationals moeten zich hieraan houden. Een ander voordeel is dat de handel in emissierechten goed wordt gereguleerd. Hierdoor hebben overheden een duidelijk beeld van de hoeveelheid CO² die wordt uitgestoten. De resultaten liegen er niet om: sinds emissiehandel is ingevoerd, daalde de Europese CO²-uitstoot met 21%.

Carbon leakage
Ondanks de voordelen van emissiehandel is er veel kritiek op het systeem. Grote bedrijven, die vaak het meest vervuilend zijn, krijgen regelmatig gratis emissierechten van de overheid om ze te beschermen tegen concurrenten uit het buitenland. Deze bedrijven sparen hun rechten op, zodat ze nog tientallen jaren op dezelfde, vervuilende manier door kunnen gaan. Dit is helaas niet het enige probleem. Door de economische crisis en het klimaatbeleid is er een overschot van 1.7 miljard ton aan emissierechten ontstaan. Door het overschot ligt de emissiehandel op zijn gat. De prijzen van emissierechten zijn enorm gekelderd, waardoor het voordeliger is om ze bij te kopen in plaats van te verduurzamen. Daarnaast ontstaat er carbon leakage als een bedrijf naar het buitenland vertrekt om te ontsnappen aan de emissieregels. Carbon leakage is niet wenselijk, omdat het de Europese economie schaadt en omdat er geen toezicht meer is op de CO²-uitstoot van het bedrijf in kwestie.

De toekomst van emissiehandel
In 2021 gaat de laatste fase van het EU ETS in. In deze fase worden er een aantal belangrijke punten door gevoerd. Zo wordt het uitdelen van gratis emissierechten deels aan banden gelegd, daalt het emissieplafond en worden bedrijven die toch gratis emissierechten krijgen strenger gecontroleerd. Het antwoord van de zakenwereld laat nog op zich wachten en het is onduidelijk wat de laatste fase van het EU ETS ons gaat brengen. Tot 2030 kopen we dus nog ‘gewoon’ CO².